Τι είναι οι όζοι του θυρεοειδούς;

Οι όζοι είναι διογκώσεις του αδένα είτε συμπαγείς , κυστικές  ή μεικτές. Οι όζοι είναι πολύ συχνοί και η επίπτωσή τους αυξάνει με την ηλικία. Μετά τα 60 έτη  μέχρι και 50% των ενηλίκων μπορεί να έχει όζους. Ωστόσο, επειδή συνήθως δεν προκαλούν συμπτώματα,  ανακαλύπτονται τυχαία κατά τη διενέργεια απεικονιστικού ελέγχου στην περιοχή του λαιμού για άλλους λόγους πχ  triplex καρωτίδων, αξονική τομογραφία τραχήλου κ.α. Αξίζει να σημειωθεί ότι, στην πλειοψηφία των περιπτώσεων οι εξετάσεις αίματος (ορμόνες θυρεοειδούς ) είναι φυσιολογικές.

Είναι οι όζοι κληρονομικοί;

Συχνά υπάρχει οικογενειακό ιστορικό. Μικροί όζοι του θυρεοειδούς μπορεί να αναπτυχθούν και σε περιβάλλον θυρεοειδίτιδας. Η έλλειψη ιωδίου συμβάλλει επίσης στην δημιουργία τους.  

Ποια η σχέση των όζων με τον καρκίνο του θυρεοειδούς;

Οι περισσότεροι όζοι είναι καλοήθεις.  Ένα μικρό ποσοστό (μικρότερο από 10%) όμως,  μπορεί να κρύβει κακοήθεια. Αυτό εξαρτάται και από διάφορους προδιαθεσικούς παράγοντες,  όπως η ηλικία, το φύλο, το ιστορικό έκθεσης σε ακτινοβολία στην περιοχή της κεφαλής και του τραχήλου, το οικογενειακό ιστορικό και άλλοι  παράγοντες κινδύνου. Μόλις το 1%-5% των όζων είναι ψηλαφητοί και συνήθως είναι ασυμπτωματικοί. Γι΄αυτό απαιτείται έγκαιρη εκτίμησή τους από τον Ενδοκρινολόγο και  κατάλληλη αντιμετώπιση ώστε ακόμα και στις περιπτώσεις κακοήθειας η αντιμετώπιση να γίνεται σε αρχικό στάδιο του καρκίνου και επομένως, να εξασφαλίζεται καλύτερη πρόγνωση και μακρύτερη επιβίωση του ασθενούς.  

Τι συμπτώματα μπορεί να προκαλέσει ένας όζος;

Όπως προαναφέρθηκε οι όζοι του θυρεοειδούς συνήθως δεν προκαλούν κανένα σύμπτωμα και είναι ένα τυχαίο εύρημα σε απεικονιστικό έλεγχο. Αν το μέγεθός τους αυξηθεί, τότε ο ασθενής παρατηρεί μια ανώδυνη διόγκωση στο λαιμό του.  Ενίοτε, σε μεγάλη αύξηση του μεγέθους προϋπαρχόντων όζων μπορεί να προκληθεί αιμορραγία εντός τους με έντονο πόνο και ξαφνική διόγκωση.

Τέλος, υπάρχουν και κάποια συμπτώματα και σημεία τα οποία είναι ύποπτα για κακοήθεια όπως: πόνος στον λαιμό, σταθερή καθήλωση του όζου σε γειτονικούς ιστούς, αλλαγή στη φωνή (βραχνάδα), βήχας, δύσπνοια, δυσκολία στην κατάποση, γρήγορη αύξηση στο μέγεθος του όζου, διογκωμένοι λεμφαδένες στο λαιμό.

Τι σημαίνει «ψυχρός» ή «θερμός» όζος;

Ανάλογα με την εικόνα που εμφανίζουν οι όζοι του θυρεοειδούς σε μια ειδική εξέταση, που λέγεται σπινθηρογράφημα, διακρίνονται σε «θερμούς» και «ψυχρούς». «Θερμοί» είναι εκείνοι που είναι λειτουργικοί, δηλαδή παράγουν θυρεοειδικές ορμόνες ενώ οι «ψυχροί» είναι μη λειτουργικοί. Στους τελευταίους υπάρχει  μεγαλύτερη πιθανότητα κακοήθειας.

Πώς παρακολουθούνται οι όζοι του θυρεοειδούς;

Η αρχική εκτίμηση,  που θα γίνει από τον Ενδοκρινολόγο, περιλαμβάνει το ιστορικό, τη φυσική εξέταση, το υπερηχογράφημα θυρεοειδούς, τις εξετάσεις αίματος για έλεγχο των ορμονικών επιπέδων.    Έχοντας, λοιπόν, πλήρη εικόνα της συνολικής κατάστασης του ασθενούς, ο γιατρός καθορίζει και το πλαίσιο παρακολούθησης καθώς επίσης και την αναγκαιότητα περαιτέρω εξετάσεων, κυρίως εάν τα δεδομένα συνηγορούν υπέρ κακοήθειας. Αυτές περιλαμβάνουν το σπινθηρογράφημα θυρεοειδούς  και την παρακέντηση των ύποπτων όζων υπό υπερηχογραφική καθοδήγηση (FNA). Το υλικό της παρακέντησης αποστέλλεται στη συνέχεια για κυτταρολογική εξέταση, η οποία θα επιβεβαιώσει ή όχι τη διάγνωση της κακοήθειας.

Ποιο είναι το επόμενο βήμα όταν το αποτέλεσμα της FNA είναι θετικό για κακοήθεια;

Αν το αποτέλεσμα της κυτταρολογικής εξέτασης του υλικού της παρακέντησης είναι συμβατό με κακοήθεια ή αν υπάρχει ισχυρή υποψία – ακόμα και αν δεν βρεθούν καρκινικά κύτταρα στην κυτταρολογική εξέταση-,  ο Ενδοκρινολόγος συστήνει ολική θυρεοειδεκτομή δηλαδή χειρουργική εξαίρεση ολόκληρου του αδένα. Συνήθως, προηγείται λεπτομερής υπερηχογραφικός έλεγχος για τον έλεγχο των λεμφαδένων της περιοχής του τραχήλου και της πιθανής προσβολής τους από τον καρκίνο. Η επέμβαση οφείλει να γίνεται από εξειδικευμένο και έμπειρο χειρουργό ενδοκρινών αδένων για την ελαχιστοποίηση των μετεγχειρητικών επιπλοκών (τραυματισμός παλίνδρομου λαρυγγικού νεύρου, μόνιμη υπασβεστιαιμία κ.α.)

Τι γίνεται αν το αποτέλεσμα της FNA είναι αρνητικό για κακοήθεια;

Απαιτείται συστηματική παρακολούθηση του ασθενούς από Ενδοκρινολόγο. Η συχνότητα των επισκέψεων καθορίζεται από τον θεράποντα γιατρό ανάλογα με την υπερηχογραφική εικόνα. Σε περίπτωση που κάποιος όζος αυξηθεί σημαντικά σε μέγεθος ή εμφανίσει ύποπτα υπερηχογραφικά  χαρακτηριστικά, επαναλαμβάνεται η FNA ή προτείνεται απ΄ευθείας θυρεοειδεκτομή.